HÓA HỌC NGÀY NAY https://hoahocngaynay.com Chemistry for our life, our future Mon, 20 Jun 2022 09:31:29 +0000 vi hourly 1 https://hoahocngaynay.com/wp-content/uploads/2021/07/logo1-150x150.png HÓA HỌC NGÀY NAY https://hoahocngaynay.com 32 32 Hàng loạt nhà máy lọc dầu của Trung Quốc bỏ không https://hoahocngaynay.com/hang-loat-nha-may-loc-dau-cua-trung-quoc-bo-khong.html https://hoahocngaynay.com/hang-loat-nha-may-loc-dau-cua-trung-quoc-bo-khong.html#respond Mon, 20 Jun 2022 09:28:38 +0000 https://hoahocngaynay.com/?p=14698 Trung Quốc đang để không khoảng một phần ba công suất lọc dầu, trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới tăng cao. Hàng loạt cơ sở lọc dầu của Trung Quốc đang ngừng hoạt động khi nền kinh tế...

The post Hàng loạt nhà máy lọc dầu của Trung Quốc bỏ không first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
Trung Quốc đang để không khoảng một phần ba công suất lọc dầu, trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới tăng cao.

Hàng loạt cơ sở lọc dầu của Trung Quốc đang ngừng hoạt động khi nền kinh tế lớn nhì thế giới vẫn vật lộn với Covid-19. Nếu được tận dụng, nguồn cung xăng và dầu diesel này có thể giúp hạ nhiệt thị trường nhiên liệu toàn cầu, theo Bloomberg.

Ngành lọc dầu thế giới đang trải qua thay đổi lớn trong vài năm qua. Các nhà máy ở châu Âu và Bắc Mỹ đang dần đóng cửa. Covid-19 càng khiến xu hướng này tăng tốc. Trong khi đó, phần lớn cơ sở mới được xây dựng tại các nước đang phát triển, đặc biệt ở châu Á và Trung Đông.

Các bồn chứa dầu tại Chiết Giang (Trung Quốc). Ảnh: Bloomberg
Các bồn chứa dầu tại Chiết Giang (Trung Quốc). Ảnh: Bloomberg

Ở Trung Quốc, nhiều nhà máy mới được gọi là các siêu nhà máy lọc dầu. Các cơ sở này có thể sản xuất cả xăng và sản phẩm hóa dầu. Tốc độ tăng trưởng nhanh cũng đồng nghĩa nước này có thể đã là quốc gia lọc dầu lớn nhất thế giới. Theo Viện nghiên cứu Kinh tế và Công nghệ thuộc Tập đoàn Dầu Khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC), cuối năm 2020, năng lực lọc dầu của nước này là 17,5 triệu thùng một ngày. Con số này sẽ chạm 20 triệu năm 2025.

Với Mỹ, số liệu mới nhất của BP cho biết năng lực lọc dầu của nước này là 18,14 triệu thùng năm 2020.

Tuy nhiên, ngành lọc dầu của Trung Quốc được thiết kế chủ yếu phục vụ thị trường khổng lồ trong nước. Chính phủ Trung Quốc kiểm soát lượng nhiên liệu xuất khẩu thông qua hệ thống cấp hạn ngạch, áp dụng với cả các công ty tư nhân. Và dù Bắc Kinh gần đây dần cho phép xuất khẩu nhiều hơn, họ cũng không muốn trở thành nước xuất khẩu lớn với các sản phẩm từ dầu, do đi ngược mục tiêu phi carbon hóa nền kinh tế.

“Sự vắng mặt của Trung Quốc trên thị trường xuất khẩu gây ảnh hưởng rõ trong khu vực và cả trên toàn cầu”, Jane Xie – nhà phân tích dầu mỏ cấp cao tại Kpler nhận định. Năng lực lọc dầu của Trung Quốc đã tăng đáng kể trong 3-5 năm qua. Tuy nhiên, việc này không chuyển hóa thành tăng xuất khẩu.

Các hãng lọc dầu quốc doanh lớn của Trung Quốc, đóng góp ba phần tư sản lượng trong ngành, hiện hoạt động với 71% công suất. Tỷ lệ này ở các công ty tư nhân là 64%, CITIC Futures cho biết. Rất nhiều cơ sở tư nhân đặt tại tỉnh Sơn Đông – nơi không cho phép xuất khẩu nhiên liệu.

Kể cả trong điều kiện bình thường, Trung Quốc cũng không xuất nhiều sản phẩm từ dầu sang nước ngoài. Ví dụ năm ngoái, số liệu hải quan cho thấy họ xuất khẩu 1,21 triệu thùng một ngày với xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay. Con số này chỉ chiếm 7% năng lực lọc dầu cuối năm 2020.

Năm nay, thay vì tăng xuất khẩu khi nhu cầu trong nước giảm sút, họ lại làm điều ngược lại. Chỉ khoảng 17,5 triệu tấn nhiên liệu được cấp phép xuất đi, giảm mạnh so với 29,5 triệu tấn cùng kỳ năm ngoái.

Tại Singapore, lợi nhuận thì từ lọc dầu thô thành diesel đã tăng lên 60 USD một thùng, từ 10 USD đầu năm ngoái. Theo hãng tư vấn OilChem, con số này tương đương các hãng lọc dầu Trung Quốc đang bỏ lỡ khoản lãi 372 USD một tấn.

Việc Bắc Kinh không sẵn sàng tăng sản lượng đang tác động đến mọi nơi trên thế giới, từ người tiêu dùng Mỹ đến các nhà máy ở châu Âu. Tuy nhiên, chịu thiệt hại lớn nhất là các nước láng giềng tại châu Á của Trung Quốc, như Sri Lanka hay Pakistan – những nơi đang thiếu nhiên liệu trầm trọng, kéo tụt nền kinh tế nội địa.

Hoahocngaynay.com

Nguồn: VnExpress.net/Bloomberg

The post Hàng loạt nhà máy lọc dầu của Trung Quốc bỏ không first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
https://hoahocngaynay.com/hang-loat-nha-may-loc-dau-cua-trung-quoc-bo-khong.html/feed 0
Dòng chảy dầu thế giới đã được vẽ lại https://hoahocngaynay.com/dong-chay-dau-the-gioi-da-duoc-ve-lai.html https://hoahocngaynay.com/dong-chay-dau-the-gioi-da-duoc-ve-lai.html#respond Fri, 03 Jun 2022 04:14:20 +0000 https://hoahocngaynay.com/?p=14689 Không bán được cho châu Âu, Nga đã “bẻ lái” các chuyến tàu chở dầu của mình sang châu Á trong khi để bù đắp sản lượng nhập khẩu thiếu hụt, châu Âu cũng nhanh chóng “cầu viện” dầu thô...

The post Dòng chảy dầu thế giới đã được vẽ lại first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
Không bán được cho châu Âu, Nga đã “bẻ lái” các chuyến tàu chở dầu của mình sang châu Á trong khi để bù đắp sản lượng nhập khẩu thiếu hụt, châu Âu cũng nhanh chóng “cầu viện” dầu thô từ Tây Phi và Mỹ. Một dòng chảy mới của thị trường dầu thô đang hình thành.

Chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga nhằm vào Ukraine đã tái cấu trúc thị trường dầu mỏ toàn cầu khi các nhà cung cấp từ châu Phi đang trở thành lựa chọn của châu Âu. Trong khi đó, Moscow – vốn bị ảnh hưởng nặng nề từ các lệnh trừng phạt – lại tăng cường khai thác các chuyến tàu chở dầu đầy rủi ro để đưa sang châu Á.

Việc dòng chảy của dầu thô được định tuyết lại đánh dấu sự rung chuyển lớn nhất về nguồn cung kể từ cuộc cách mạng dầu đá phiến của Mỹ cách đây một thập kỷ. Nó cũng cho thấy Nga vẫn có thể chống chọi với các lệnh trừng phạt từ EU, miễn là châu Á và Trung Quốc tiếp tục mua dầu thô của họ.

Dầu Nga hướng sang châu Á

Các biện pháp trừng phạt áp đặt đối với Moscow bắt đầu vào tháng 2 đã khiến Nga phải “xoay trục” khỏi châu Âu. Các khách hàng mới của họ chủ yếu là Ấn Độ và Trung Quốc – những quốc gia tỏ ra “thèm khát” loại dầu thô với chiết khấu cực cao của Nga, theo dữ liệu ngành và thông tin từ các thương nhân.

Xuất khẩu dầu của Nga ở thời điểm tháng 4 đã trở lại mức trước xung đột, theo dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Giá dầu cũng đã phần nào ổn định ở quanh mức 110 USD trước khi vọt tăng sau thông tin EU đạt thoả thuận cấm vận 90% dầu của Nga vào cuối năm hôm 30/5.

Dòng chảy dầu thế giới đã được vẽ lại

Tuy nhiên, ngay cả khi động thái cứng rắn này được thông qua, các nhà phân tích cho rằng tác động của nó không đáng sợ như dự báo trước đây, chủ yếu nhờ nhu cầu đến từ châu Á.

“Trừ khi phương Tây gây áp lực ngoại giao đối với những người mua dầu ở châu Á, chúng tôi không thấy khoảng cách nguồn cung ngày càng mở rộng và giá dầu tăng vọt”, Norbert Rucker đến từ Julius Baer cho biết.

Các lệnh trừng phạt từ Mỹ, EU và Anh được đánh giá là chắp vá và phức tạp. Lệnh trừng phạt này cấm các tàu thuộc sở hữu của Nga hoặc mang cờ Nga ghé cảng, buộc Nga phải thực hiện các cuộc chuyển hàng từ tàu này sang tàu khác để vận chuyển sang châu Á – một quá trình tốn kém và có nguy cơ gây tràn dầu.

Tổng thể, dòng chảy dầu thô của Nga sang châu Á qua đường biển đã tăng ít nhất 50% kể từ đầu năm, theo công ty theo dõi tàu chở dầu Petro-Logistics và các dữ liệu khác.

Việc chuyển dầu từ tàu này qua tàu khác đã chuyển từ khu vực bờ biển Đan Mạch sang biển Địa Trung Hải để tránh sự phản đối và các lệnh trừng phạt, theo Mark Gerber – Chủ tịch Petro-Logistics. Gerber cho biết lượng dầu thô của và các sản phẩm từ dầu của Nga được chuyển giữa các tàu chở dầu ở Địa Trung Hải vào khoảng 400.000 thùng/ngày, trong đó phần lớn được chuyển đến châu Á – đẩy lượng dầu Nga chuyển trực tiếp sang châu Á lên mức 2,3 triệu thùng/ngày. Trước đó vào tháng 1, số lượng chỉ ở mức khoảng 1,5 triệu thùng/ngày.

Dầu của Nga được chất trên các tàu chở dầu Aframax hoặc Suezmax có sức chở dưới 1 triệu thùng, được chuyển sang các tàu lớn hơn, có thể chở 2 triệu thùng – giúp tiết kiệm chi phí vận chuyển.

Vận chuyển bằng đường biển chỉ chiếm một phần trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Nga. Tính cả việc vận chuyển bằng đường ống, tổng xuất khẩu dầu thô và sản phẩm từ dầu của Nga đạt mức 8 triệu thùng/ngày trong tháng 4.

Tây Phi, Mỹ bù đắp cho lượng dầu thiếu hụt của châu Âu

Để bù đắp cho lượng dầu bị trừng phạt từ Nga, các nhà máy lọc dầu châu Âu đã chuyển sang nhập khẩu dầu thô Tây Phi – tăng 17% trong tháng 4 so với mức trung bình các năm 2018-2021, theo Petro-Logistics.

Dữ liệu của Eikon cũng cho thấy 600.000 thùng dầu, chủ yếu từ Nigeria, Angola và Cameroom đến Tây Bắc châu Âu mỗi ngày vào tháng 5.

Trong khi đó, lượng dầu thô Tây Phi xuất sang Ấn Độ đã giảm gần một nửa, xuống còn 280.000 thùng/ngày được giao trong tháng 4 so với mức 510.000 thùng/ngày trong tháng 3. Đó cũng là thời điểm Delhi bắt đầu tăng nhập khẩu dầu từ Nga.

Theo các nhà giao dịch, với nhu cầu của châu Âu tăng cao, giá dầu thô ngọt nhẹ của Nigeria đang đạt mức cao kỷ lục. Chẳng hạn, loại dầu thô Forcados của họ đang được chào với giá cao hơn ít nhất 7 USD so với dầu Brent.

Dòng chảy dầu thế giới đã được vẽ lại

Nguồn cung từ Bắc Phi sang châu Âu cũng đã tăng 30% kể từ tháng 3, Petro-Logistics cho biết. Dữ liệu của Eilon cho thấy dầu tho đến Tây Bắc châu Âu từ cảng Sidi Kerir (Ai Cập) vào tháng 5 tăng gấp đôi so với tháng 3, lên mức hơn 400.000 thùng/ngày. Các nhà phân tích tin rằng đây là dầu thô của Ả Rập Xê Út.

Mỹ cũng đã tăng cường cung cấp cho châu Âu. Nhập khẩu đầu thô của châu Âu trong tháng 5 từ Mỹ tăng hơn 15% so với tháng 3 – tốc độ giao hàng được xem là nhanh nhất từ trước đến nay theo hồ sơ theo dõi của Kpler. Châu Âu đã nhập khoảng 1,45 triệu thùng/ngày dầu thô từ Mỹ.

Hoahocngaynay.com

Nguồn: CafeF/Nhịp Cầu kinh tế

The post Dòng chảy dầu thế giới đã được vẽ lại first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
https://hoahocngaynay.com/dong-chay-dau-the-gioi-da-duoc-ve-lai.html/feed 0
Ngành lọc dầu toàn cầu hụt hơi https://hoahocngaynay.com/nganh-loc-dau-toan-cau-hut-hoi.html https://hoahocngaynay.com/nganh-loc-dau-toan-cau-hut-hoi.html#respond Fri, 03 Jun 2022 03:30:23 +0000 https://hoahocngaynay.com/?p=14686 Các nhà máy lọc dầu trên thế giới gặp nhiều khó khăn để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về diesel và xăng giữa khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Nhu cầu nhiên liệu thế giới đã tăng trở...

The post Ngành lọc dầu toàn cầu hụt hơi first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
Các nhà máy lọc dầu trên thế giới gặp nhiều khó khăn để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về diesel và xăng giữa khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Nhu cầu nhiên liệu thế giới đã tăng trở lại mức trước đại dịch Covid-19, song các lệnh phong tỏa ở một số nơi kết hợp với làn sóng trừng phạt Nga và lệnh ngừng xuất khẩu xăng dầu ở Trung Quốc từ tháng 4 đang khiến các nhà máy lọc dầu chật vật đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

Tình trạng này khiến giá xăng dầu tiếp tục leo thang, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nhiên liệu ở những quốc gia tiêu thụ lớn như Mỹ, Brazil cho đến các nước nhỏ hơn như Ukraine, Sri Lanka.

Mỹ là quốc gia lọc dầu lớn nhất thế giới, tiếp theo là Trung Quốc và Nga. Nhiều nhà máy lọc dầu ở cả ba nước này đều hoạt động dưới công suất tối đa, làm suy yếu nỗ lực xả kho dự trữ để hạ giá dầu của nhiều nước.

Hai năm trước, Covid-19 khiến nhu cầu năng lượng toàn cầu xuống thấp, buộc nhiều nhà máy lọc dầu trên thế giới phải đóng cửa do lợi nhuận giảm. Nhiều cơ sở lọc dầu đóng cửa vĩnh viễn khi dự báo nhu cầu xăng dầu toàn cầu sẽ không sớm tăng trở lại, theo Ravi Ramdas, giám đốc điều hành công ty tư vấn năng lượng Peninsula Energy.

Kho dự trữ dầu chiến lược Bryan Mound tại thành phố Freeport, bang Texas, Mỹ, ngày 27/4/2020. Ảnh: Reuters.

Kho dự trữ dầu chiến lược Bryan Mound tại thành phố Freeport, bang Texas, Mỹ, ngày 27/4/2020. Ảnh: Reuters.

Điều này dẫn tới thực tế khi nhu cầu tăng vọt, tình trạng căng thẳng nguồn cung có thể kéo dài trong vài năm tới, khiến giá nhiên liệu tiếp tục tăng.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), công suất lọc dầu toàn cầu giảm 730.000 thùng/ngày vào năm 2021, mức giảm đầu tiên trong ba thập kỷ. Lượng dầu được xử lý toàn cầu giảm còn 78 triệu thùng/ngày vào tháng 4, thấp hơn nhiều so với mức trung bình trước đại dịch là 82,1 triệu thùng/ngày.

Dự trữ nhiên liệu cũng giảm trong 7 quý liên tiếp, khiến giá dầu thô tăng 51% trong năm nay, giá dầu sưởi giao sau của Mỹ tăng 71% và biên lợi nhuận lọc dầu của châu Âu đạt mức kỷ lục 40 USD/thùng.

Công suất lọc dầu của Mỹ giảm gần 1 triệu thùng so với thời điểm trước đại dịch, xuống còn 17,9 triệu thùng/ngày tính đến tháng 2, theo dữ liệu liên bang. Nhà phân tích độc lập Paul Sankey gọi đây là “tình trạng thiếu hụt mang tính cơ cấu” và khó có thể giải quyết trong thời gian ngắn.

Tập đoàn hóa dầu LyondellBasell (LYB) gần đây cho biết họ sẽ đóng cửa nhà máy ở Houston, bang Texas, Mỹ, với công suất xử lý hơn 280.000 thùng/ngày do chi phí bảo trì cao.

Các nhà máy lọc dầu ở Mỹ đang nỗ lực hết sức để đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu, vốn tăng kỷ lục lên hơn 6 triệu thùng/ngày, với công suất hơn 92%, cao nhất kể từ năm 2017. “Rất khó để tăng thêm công suất lọc dầu”, Gary Simmons, giám đốc thương mại tập đoàn Valero Energy, cho biết. “Chúng tôi đã hoạt động với công suất 93%, nhưng không thể duy trì mức này trong thời gian dài”.

Lệnh cấm dầu Nga đã khiến các nhà máy lọc dầu ở đông bắc nước Mỹ thiếu nguồn nguyên liệu cần thiết. Tập đoàn Phillips 66 phải giảm công suất tại nhà máy ở bang New Jersey, đông bắc Mỹ, do thiếu nguồn dầu thô phù hợp với công nghệ.

Một mỏ khai thác dầu tại thành phố Bakersfield, hạt Kern, bang California. Ảnh: NY Times.

Một mỏ khai thác dầu tại thành phố Bakersfield, hạt Kern, bang California. Ảnh: NY Times.

Nga đã giảm khoảng 30% công suất lọc dầu do các lệnh trừng phạt của phương Tây, gây thiếu hụt khoảng 1,5 triệu thùng/ngày, theo các nhà phân tích từ JP Morgan. Đến cuối năm 2022, sẽ có thêm 1,3 triệu thùng dầu có khả năng không được lọc mỗi ngày.

Trung Quốc, nước lọc dầu lớn thứ hai thế giới, đã tăng công suất lọc thêm vài triệu thùng trong thập kỷ qua, song đã cắt giảm sản lượng do các biện pháp hạn chế Covid-19 những tháng gần đây. Quốc gia này cũng hạn chế xuất khẩu xăng dầu để giảm bớt hoạt động lọc dầu, như một phần trong nỗ lực cắt giảm phát thải carbon. Theo IEA, sản lượng lọc dầu của Trung Quốc đã giảm còn 13,1 triệu thùng/ngày vào tháng 4, so với mức 14,2 triệu thùng/ngày trong năm 2021.

Các quốc gia khác cũng không tăng nguồn cung. Eneos Holdings, nhà lọc dầu lớn nhất Nhật Bản, không có kế hoạch mở lại các nhà máy đã đóng cửa gần đây.

Một số dự án lọc dầu mới trên thế giới bị chậm tiến độ. Một nhà máy lọc dầu với công suất 650.000 thùng/ngày ở Lagos, Nigeria, dự kiến mở cửa vào cuối năm nay nhưng bị hoãn tới cuối năm 2023.

Bên cạnh đó, một số nhà lọc dầu lớn đã bắt đầu hoạt động trở lại sau thời gian dài đóng cửa vì Covid-19. Tập đoàn TotalEnergies của Pháp đã bắt đầu quá trình tái khởi động nhà máy lọc dầu Donges có công suất 231.000 thùng/ngày vào tháng 4, sau hai năm ngừng hoạt động. Một khu phức hợp lọc dầu có công suất 300.000 thùng/ngày ở Malaysia cũng sẽ khởi động lại vào đầu tháng 6.

Nhà máy lọc dầu Presidente Bernardes của tập đoàn dầu khí quốc doanh Petrobras, ở Cubatao, bang Sao Paulo, Brazil, ngày 4/11/2021. Ảnh: AFP.

Nhà máy lọc dầu Presidente Bernardes của tập đoàn dầu khí quốc doanh Petrobras, ở Cubatao, bang Sao Paulo, Brazil, ngày 4/11/2021. Ảnh: AFP.

Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu, đặc biệt là dầu diesel, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động nông nghiệp của nhiều nước, làm trầm trọng hơn cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu. Nông dân Ukraine đang thiếu trầm trọng nhiên liệu vận hành máy kéo, bởi nguồn cung diesel từ Nga và Belarus đã bị cắt do chiến sự tại nước này.

Sri Lanka, quốc gia đang trải qua khủng hoảng nhiên liệu, đã đóng cửa nhà máy lọc dầu duy nhất của đất nước vào năm 2021 do không đủ dự trữ ngoại hối để mua dầu thô nhập khẩu. Nhà máy này đang tìm cách tái khởi động, khi giá nhiên liệu nhập khẩu đang có xu hướng ngày càng đắt thêm.

Tập đoàn dầu khí quốc doanh Petrobras của Brazil cho biết họ không thể đảm bảo mua được nguồn dầu diesel của Mỹ để nông dân nước này vận hành máy kéo và các thiết bị nông nghiệp khác trong vụ mùa. Brazil là một trong những nhà sản xuất nông nghiệp lớn nhất thế giới.

“Chúng tôi có thể gặp rắc rối thực sự nếu các nhà máy lọc dầu ở Mỹ bị hư hại trong mùa mưa bão, hay bất cứ điều gì khiến nguồn cung dầu thô trở nên khan hiếm trên thị trường”, một giám đốc nhà máy lọc dầu Brazil cho biết.

Hoahocngaynay.com

Nguồn: VnExpress/Reuters

The post Ngành lọc dầu toàn cầu hụt hơi first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
https://hoahocngaynay.com/nganh-loc-dau-toan-cau-hut-hoi.html/feed 0
Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu https://hoahocngaynay.com/khung-hoang-lithium-con-ac-mong-de-doa-thoi-bay-giac-mo-nghin-ty-usd-cua-nganh-xe-dien-toan-cau.html https://hoahocngaynay.com/khung-hoang-lithium-con-ac-mong-de-doa-thoi-bay-giac-mo-nghin-ty-usd-cua-nganh-xe-dien-toan-cau.html#respond Mon, 30 May 2022 03:47:30 +0000 https://hoahocngaynay.com/?p=14671 Lithium không phải kim loại quý hiếm; nhà sản xuất xe điện phải “chạy đông chạy tây” để tìm nguồn cung cấp trong khi các nhà khai thác đều muốn tăng mạnh khai thác. Vậy mà, một cuộc khủng hoảng...

The post Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
Lithium không phải kim loại quý hiếm; nhà sản xuất xe điện phải “chạy đông chạy tây” để tìm nguồn cung cấp trong khi các nhà khai thác đều muốn tăng mạnh khai thác. Vậy mà, một cuộc khủng hoảng lithium cực lớn vẫn đang diễn ra và sẽ không sớm kết thúc. Rào cản nằm ở đâu?

Elon Musk muốn khai thác nó, Trung Quốc đang lùng sục khu vực Tây Tạng để lấy nó, các nhà sản xuất pin kêu trời vì nó. Lithium – kim loại đóng vai trò trung tâm của sự dịch chuyển toàn cầu sang ô tô điện – đang trong một cuộc khủng hoảng toàn diện.

Nhu cầu đã vượt xa nguồn cung, đẩy giá lithium tăng 500% trong một năm. Tình trạng thiếu hụt lithium trầm trọng đến mức tại Trung Quốc – quốc gia sản xuất khoảng 80% pin lithium-ion toàn cầu, chính phủ đã yêu cầu các nhà cung cấp và sản xuất phải tìm cách hạ giá sản phẩm. Các nhà phân tích tại Macquarie Group cảnh báo về “tình trạng thâm hụt vĩnh viễn” trong khi Citigroup đã tăng gấp đôi dự báo về giá lithium cho năm 2022, cho rằng một cuộc “biểu tình” lớn của giá lithium có thể sắp xảy ra.

Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu

Hậu quả của việc không sản xuất đủ lithium có thể sẽ rất nặng nề. Đầu tư toàn cầu vào xe điện đã tăng nhanh hơn bất kỳ lĩnh vực năng lượng mới nào trong vài năm qua, vượt xa cả năng lượng gió và mặt trời.

Benchmark Mineral Intelligence cho biết giá lithium giao ngay hiện có thể khiến chi phí một chiếc xe điện tăng thêm 1.000 USD. Cùng với việc giá các loại nhiên liệu thô khác tăng cao, các nỗ lực giảm giá xe điện để cạnh tranh với xe xăng đang trở thành công cốc. Nếu các nhà sản xuất pin không có đủ lithium, việc mở rộng sử dụng phương tiện năng lượng sạch sẽ vô cùng khó khăn, đồng nghĩa các mục tiêu cắt giảm phát thải toàn cầu sẽ “phá sản”.

“Có vẻ như quá trình mở rộng sản xuất không đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu”, Cameron Perks, nhà phân tích tại Benchmark cho biết.

Cuộc khủng hoảng này nghiêm trọng đến mức Elon Musk phải đăng tweet hồi tháng 4 với nội dung: “Giá lithium đã tăng đến mức điên rồ. Tesla có thể phải tham gia trực tiếp vào khai thác và tinh chế trên quy mô lớn, trừ khi chi phí được cải thiện”.

Tesla của Elon Musk, các nhà sản xuất ô tô điện Trung Quốc như BYD, Xpeng hay Li Auto đều đã tăng giá xe. Chủ tịch của Xpeng Brian Gu nói với Bloomberg TV hồi cuối tháng 3 rằng “ngành công nghiệp đang đối mặt với những sóng gió rất lớn khi chi phí leo thang”.

Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu

Loại kim loại màu trắng bạc, nguyên tố nhẹ thứ 3 sau hydro và heli từng có giai đoạn 2018-2020 gặp khủng hoảng khiến giá bán giảm một nửa. Điều này gây ra tình trạng thiếu đầu tư vào các nguồn cung cấp mới ngay cả khi nhu cầu xe điện tăng cao. Đối với các nhà sản xuất pin, “tai ương” còn tăng thêm do đại dịch và xung đột Nga – Ukraine, khiến cho nguồn cung các thành phần khác gồm nickel, than chì và coban đều gặp khó khăn.

Nguồn cung thắt chặt, giá tăng cao đã thúc đẩy hàng loạt các vụ liên doanh giữa nhà sản xuất pin và nhà sản xuất ô tô, đồng thời mở ra làn sóng chủ nghĩa “dân tộc tài nguyên”. Đầu tháng 6, Fitch Solutions cho biết lithium đã trở thành “khoáng sản chiến lược” và cảnh báo về “sự can thiệp ngày càng tăng của các chính phủ”.

Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu
Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu

Theo ông Kwaisi Ampofo – người đứng đầu bộ phận kim loại và khai thác tại VloombergNEF, ngành công nghiệp xe điện và sản xuất pin đã thu hút lần lượt 271 và 7,9 tỷ USD trong năm 2021. Trong khi đó, “phần thượng nguồn của chuỗi giá trị (phần khai thác – tinh chế) thu hút rất ít vốn đầu tư trong vòng 5 năm qua”.

Một nửa nguồn tài nguyên lithium toàn cầu hiện nằm trong cái gọi là “tam giác lithium” giữa Argentina, Bolivia và Chile – nơi các nhà sản xuất bơm nước muối giàu lithium từ các hồ dưới lòng đất và cho phép chất lỏng bay hơi trong 12-29 tháng để tạo ra một loại bùn có thể xử lý được. Công nghệ hiện tại chỉ có thể thu hồi được khoảng 50% lượng lithium trong nước muối.

Phần lớn nguồn cung còn lại đến từ trầm tích của một loại đá lửa được gọi là spodumene, trong đó Australia là nhà khai thác lớn nhất. Quặng được làm khô và lọc với axit sulfuric và cặn màu xám bạc được vận chuyển đến Trung Quốc để sản xuất thành lithium hydroxit và lithium carbonate – những hợp chất có thể kết hợp với nickel hoặc coban để tạo điện cực pin hoặc với dung môi để tạo chất điện phân.

Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu

Cách nhanh nhất để tăng nguồn cung là tăng cường sản lượng từ các nguồn hiện có này. Ganfeng Lithium, một trong những nhà sản xuất lớn nhất thế giới, cho biết sẽ sử dụng lợi nhuận kỷ lục để tăng sản lượng. Pilbara Minerals của Úc đặt mục tiêu nâng công suất sản xuất thêm 50% vào quý kết thúc vào tháng 9 bằng cách mở rộng mỏ Pilgangoora ở Tây Úc. Đây là dự án có sự tham gia của các đối tác Trung Quốc gồm Great Wall Motor và CATL.

Đối với các nhà sản xuất nước muối-lithium, việc tăng sản lượng gặp hạn chế bởi giấy phép và thời gian để chất lỏng bay hơi.

Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu

Các siêu cường khai thác mỏ như Australia và Canada đều hứa hẹn sẽ giúp phát triển các nguồn tài nguyên khoáng sản, bao gồm lithium. Trung Quốc gân đây thông báo các nhà địa chất của họ đã phát hiện ra một mỏ spodumene trên cao nguyên Thanh Hải – Tây Tạng ở khu vực đỉnh Everest có thể chứa hơn 1 triệu tấn oxit lithium. Tuy nhiên, sẽ phải mất nhiều năm để phát triển một mỏ mới và ở một số quốc gia, quá trình này còn gặp sự phản kháng của cộng đồng địa phương.

Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu

“Có rất nhiều lithium trong lòng đất nhưng đầu tư kịp thời mới là vấn đề”, Joe Lowry – người sáng lập công ty tư vấn Global Lithium cho biết. “Tesla có thể xây dựng một nhà máy gigafactory trong khoảng 2 năm. Các nhà máy cathode có thể xây trong khoảng thời gian ngắn hơn nhưng có thể mất tới 10 năm để xây dựng một dự án nước muối lithium”.

Đề xuất khai thác mỏ Jadar trị giá 2,4 tỷ USD của Tập đoàn Rio Tinto trên vùng đất nông nghiệp ở phía tay Serbia, nơi có thể trở thành mỏ lớn nhất châu Âu, bị đình trệ khi hàng nghìn người biểu tình tuần hành trên phố.

Rio cho biết mỏ này ban đầu dự kiến mở cửa vào năm 2026, tạo ra hơn 2.000 việc làm, đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường cao nhất – bao gồm cả việc sử dụng nước tái chế và xe tải điện. Dự án Barroso của Savannah Resources ở Bồ Đào Nha và dự án ở Nevada của Americas Corp ở Mỹ và một số dự án khác đều đang gặp rắc rối với cộng đồng địa phương.

Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu

Tuy nhiên, các nhà sản xuất lithium còn phải đối mặt với một vấn đề lớn hơn. Một phần lý do khiến người tiêu dùng sẵn sàng trả tiền cho một chiếc xe điện là vì nó tốt hơn cho môi trường. Nhưng chuỗi cung ứng lithium còn lâu mới đạt được mức độ thân thiện với môi trường như vậy.

“Các nhà sản xuất khoáng sản lithium là một trong những đơn vị đầu tiên cần giảm phát thải”, Dominic Wells – nhà phân tích chi phí phát triển bền vững tại Wood Mackenzie cho biết.

Sa mạc Atacama ở phía bắc Chile là một trong những nơi khô hạn nhất trên Trái Đất nhưng việc khai thác khoáng chất từ những bãi muối khổng lồ ở đây cần rất nhiều nước. Theo BloombergNEF, có thể mất khoảng 70.000 lít nước để tạo ra một tấn lithium.

Theo Wood Mackenzie, việc khai thác spodumene tiêu tốn nhiều năng lượng. Việc vận chuyển chất cô đặc đến Trung Quốc để tinh chế có thể thải ra lượng carbon dioxide cao gấp 3,5 lần so với lithium chiết xuất từ nước muối.

Các nhà sản xuất ô tô đang nỗ lực bảo vệ hình ảnh “xanh” cho các mẫu xe điện của họ. Họ theo đuổi các công nghệ mới để cắt giảm chi phí, cắt giảm việc sử dụng nước và xanh hoá các hoạt động khai thác. Ken Hoffman, chuyên gia cao cấp của McKinsey &Co cho biết: “tiết kiệm điện và nước trong sản xuất lithium là một mục tiêu quan trọng. Bất kỳ ai có thể cung cấp công nghệ để làm việc này, họ sẽ tạo ra lợi nhuận cao”.

Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu

Công việc “khó” này đang thu hút các công ty khởi nghiệp (startup). Họ theo đuổi việc chiết xuất lithium trực tiếp để tăng tốc độ sản xuất. Hoffman của McKinsey ước tính công nghệ này có thể được đưa vào vận hành vào cuối năm sau. “Bạn không cần 2 năm phơi khô để tách lithium khỏi nước muối và thay vì chỉ nhận được khoảng 40% lượng lithium, bạn có thể nhận về gấp đôi số đó”.

Ngay cả khi công nghệ này thành công, chuỗi cung ứng vẫn cần thời gian để đáp ứng kịp nhu cầu thị trường. “Ngay cả khi công nghệ này hoạt động, chúng ta vẫn còn kém xa so với kế hoạch phát triển EV của các công ty xe hơi trong ít nhất một thập kỷ”, Lowry nói.

Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu

Thực ra là có. Thế giới đã và đang tìm kiếm các giải pháp thay thế cho pin lithium-ion nhưng chưa có hãng nào tiến gần đến việc thay thế lithium trên thị trường ô tô và quan trọng nhất, hầu hết các công nghệ thay thế đó cần nhiều năm nữa mới có thể thương mại hoá.

Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu

“Lithium-ion vẫn sẽ là công nghệ pin thống trị, ít nhất là đến năm 2035”, Ampofo của BloombergNEF cho biết. “Các nhà sản xuất ô tô nhiều khả năng phải trở thành nhà khai thác để giúp phát triển và mở rộng quy mô khai thác lithium”.

Pin lithium-ion đạt độ cân bằng hoàn hảo giữa mật độ năng lượng cao và độ an toàn. Ulderico Ulissi, trưởng nhóm nghiên cứu pin tại Rho Motion dự đoán pin natri-ion thể rắn có thể sẽ thách thức pin lithium-ion trong một số ứng dụng vào nửa sau của thập kỷ này.

Một nguồn lithium tiềm năng khác là từ việc tái chế pin cũ – một hoạt động có thể đáp ứng 16% nhu cầu hàng năm vào năm 2035. Tuy nhiên, số lượng pin cần tái chế sẽ chỉ tăng lên sau năm 2030. “Về cơ bản, không có nhiều pin để tái chế thời điểm hiện tại”, Hoffman của McKinsey cho biết, nói thêm rằng việc tái chế cũng gây ra các vấn đề nhất định về môi trường.

Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu

Trong khi đó, rào cản với vấn đề tăng sản lượng nằm ở chỗ không phải ai cũng tin rằng thị trường vẫn sẽ “khát” lithium trong thời gian dài. Các nhà khai thác không muốn chịu cảnh dư thừa nguồn cung khiến giá lao dốc một lần nữa giống năm 2018.

Kết quả là cuộc khủng hoảng lithium được dự báo sẽ không sớm biến mất – để lại một ngành công nghiệp ô tô như đang ngồi trên đống lửa.

Hoahocngaynay.com

Nguồn CafeF.vn/Tri Thức trẻ

The post Khủng hoảng lithium – cơn ác mộng đe doạ thổi bay giấc mơ nghìn tỷ USD của ngành xe điện toàn cầu first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
https://hoahocngaynay.com/khung-hoang-lithium-con-ac-mong-de-doa-thoi-bay-giac-mo-nghin-ty-usd-cua-nganh-xe-dien-toan-cau.html/feed 0
Chế tạo thành công pin Natri giá rẻ thay thế pin lithium-ion https://hoahocngaynay.com/che-tao-thanh-cong-pin-natri-gia-re-thay-the-pin-lithium-ion.html https://hoahocngaynay.com/che-tao-thanh-cong-pin-natri-gia-re-thay-the-pin-lithium-ion.html#respond Wed, 27 Apr 2022 04:44:16 +0000 https://hoahocngaynay.com/?p=14666 Một đột phá mới trong ngành năng lượng có thể đẩy nhanh tiến độ phát triển của công nghệ. Các nhà khoa học tại Đại học Texas (Mỹ) vừa nghiên cứu thành công một loại pin mới làm từ nguyên...

The post Chế tạo thành công pin Natri giá rẻ thay thế pin lithium-ion first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
Một đột phá mới trong ngành năng lượng có thể đẩy nhanh tiến độ phát triển của công nghệ.

Chế tạo thành công pin Natri giá rẻ thay thế pin lithium-ion

Các nhà khoa học tại Đại học Texas (Mỹ) vừa nghiên cứu thành công một loại pin mới làm từ nguyên liệu chính là Natri. Loại pin này nổi bật với ưu điểm là tính ổn định và có thể đạt tốc độ sạc nhanh không kém pin lithium-ion truyền thống. Xét về khả năng xả năng lượng, pin Natri thậm chí có thể làm tốt hơn khi có thể sinh điện nhờ các ion di chuyển giữa hai cực.

Xét từ điều kiện thực tế, Natri vốn dĩ là vật liệu rẻ, nguồn cung dồi dào và bền vững, có thể tìm thấy ở các đại dương hoặc ở lớp vỏ Trái Đất. Do đó, pin Natri từ lâu đã được cho là giải pháp hữu hiệu để trữ năng lượng quy mô lớn. Tuy nhiên, thách thức hiện tại mà các nhà khoa học cần phải vượt qua đó là chúng vẫn chưa trữ được nhiều năng lượng như pin lithium-ion và việc sạc lại cũng khó khăn hơn.

Để giải quyết khó khăn này, các nhà khoa học sử dụng cấu trúc của loại pin này gồm cực anode là một tấm kim loại natri mỏng dát lên bên trên bột antimon telurit, và được gấp thành nhiều lần để dàn đều phân tử natri trên bề mặt anode. Nhờ đó, có thể ngăn việc hình thành các sợi dendrite – hay những sợi “rễ” lan bên trong pin lithium-ion truyền thống, cũng như tình trạng ăn mòn có thể gây chập cháy.

Chế tạo thành công pin Natri giá rẻ thay thế pin lithium-ion
Đột phá mới được cho là tiền đề hướng đến sự ra đời của các loại pin cho hiệu suất tốt hơn nhưng lại ít tốn chi phí sản xuất hơn.

“Loại pin mới giải quyết một lúc hai vấn đề”, T.S David Mitlin, đồng tác giả nghiên cứu lý giải. “Thông thường, khi sạc càng nhanh, các sợi dendrite càng phát triển nhiều. Vậy nên, khi ngăn việc hình thành dendrite, ta có thể sạc nhanh hơn, bởi lẽ pin đã an toàn”.

Đột phá mới này được cho là tiền đề hướng đến sự ra đời của các loại pin mới cho hiệu suất tốt hơn nhưng lại ít tốn chi phí sản xuất hơn. Nhóm chuyên gia nói trên cho rằng sản phẩm của họ mang đến kết quả hứa hẹn nhất tính đến thời điểm hiện tại trong lĩnh vực nghiên cứu phát triển pin natri-ion.

Hiện nhóm đã xin cấp bằng sáng chế và báo cáo khoa học đã được đăng tải trên tạp chí Advanced Materials.

Hoahocngaynay.com

Nguồn: Dân trí/ Onlinelibrary.wiley.com

The post Chế tạo thành công pin Natri giá rẻ thay thế pin lithium-ion first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
https://hoahocngaynay.com/che-tao-thanh-cong-pin-natri-gia-re-thay-the-pin-lithium-ion.html/feed 0
Khoa học tình cờ tìm ra loại “pin kỳ diệu”, có thể thay đổi thế giới https://hoahocngaynay.com/khoa-hoc-tinh-co-tim-ra-loai-pin-ky-dieu-co-the-thay-doi-the-gioi.html https://hoahocngaynay.com/khoa-hoc-tinh-co-tim-ra-loai-pin-ky-dieu-co-the-thay-doi-the-gioi.html#respond Wed, 27 Apr 2022 04:13:36 +0000 https://hoahocngaynay.com/?p=14660 Một khám phá mới đây có thể tạo ra cuộc cách mạng về pin, cũng như thay đổi cách mà chúng ta cung cấp năng lượng cho thế giới. Lưu huỳnh có thể giải bài toán về pin, từng khiến...

The post Khoa học tình cờ tìm ra loại “pin kỳ diệu”, có thể thay đổi thế giới first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
Một khám phá mới đây có thể tạo ra cuộc cách mạng về pin, cũng như thay đổi cách mà chúng ta cung cấp năng lượng cho thế giới.
Khoa học tình cờ tìm ra loại
Lưu huỳnh có thể giải bài toán về pin, từng khiến các nhà khoa học đau đầu suốt hàng thập kỷ (Ảnh: Getty).

Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học đã nỗ lực tìm kiếm công nghệ tốt nhất để cung cấp năng lượng cho đời sống hiện đại, mà vẫn đảm bảo được sự cân bằng từ sinh thái, tính ứng dụng, bảo vệ môi trường… Câu trả lời có thể đã ở ngay trước mắt chúng ta: Lưu huỳnh.

Tuy nhiên do những hạn chế về mặt công nghệ, kể từ đầu những năm 90, công nghệ pin được lựa chọn là lithium-ion. Từ đó tới nay, lithium-ion cung cấp năng lượng cho mọi thứ từ điện thoại, laptop, xe điện, cho tới các cơ sở điện lưới dự phòng và thậm chí cả vệ tinh không gian. Tuy nhiên, loại vật liệu này có một số mặt trái tương đối nghiêm trọng.

Pin lithium-ion lỗi thời, nhưng vẫn là lựa chọn duy nhất

Nói về nhược điểm của lithium-ion, đầu tiên phải kể đến coban – vật liệu cấu thành nên pin, là một chất gây hại cho môi trường sống của chúng ta, góp phần phá hủy hệ sinh thái rộng lớn, hay thậm chí đào thải ra các chất hóa học độc hại.

Tiếp sau đó, lithium-ion cũng gặp vấn đề về tuổi thọ pin, khi nhanh chóng mất đi dung lượng pin vốn có nếu sạc nhiều lần (hay còn gọi là “chai pin”). Điều này khiến chúng ta phải bỏ thêm chi phí để thay thế pin, nếu không muốn biến những thiết bị trở thành vô dụng.

Khoa học tình cờ tìm ra loại

Pin lithium-ion còn có nhược điểm là khá nặng, kích thước lớn và cồng kềnh. Điều này làm hạn chế phạm vi hoạt động của ô tô điện vì pin rất nặng, và thậm chí là không khả thi đối với một số ứng dụng, như máy bay điện thương mại hay tàu thủy.

Thậm chí, pin lithium-ion còn dễ gặp sự cố dẫn tới cháy nổ, vì chỉ cần 1 tế bào bị hỏng, có thể khiến pin tự bắt lửa và bùng cháy dữ dội.

Đây là lý do tại sao một nhóm các nhà khoa học tại Drexel, Đức, đang nghiên cứu một loại pin hoàn toàn mới, được gọi là lithium-sulfur (hay pin lưu huỳnh).

Nhìn bề ngoài, việc sử dụng lưu huỳnh trên pin lithium-sulfur vốn dĩ sẽ giải quyết được tất cả các vấn đề của lithium-ion. Chúng sử dụng các vật liệu ít độc hại hơn về mặt sinh thái, có chi phí sản xuất rẻ hơn, nhưng đảm bảo mật độ năng lượng cao hơn gấp 3 lần và ít có khả năng bắt lửa hơn.

Tuy nhiên, vì sao mà cho tới nay, lithium-sulfur chưa được lựa chọn để thay thế lithium-ion? Đó là bởi chúng tồn tại một vấn đề lớn: chu kỳ sạc.

Trong khi pin lithium-ion có thể sử dụng được trong khoảng 2000 chu kỳ sạc , thì lithium-sulfur thường bị giới hạn chỉ khoảng một nửa. Bởi vậy, sau khoảng từ 1 hoặc 2 năm sử dụng đúng cách, về cơ bản pin lithium-sulfur sẽ “chết”.

Pin lưu huỳnh có chi phí sản xuất rẻ hơn, mật độ năng lượng cao hơn 3 lần

Để giải quyết vấn đề này, nhóm nghiên cứu đã thử các cách tiếp cận mới đối với lithium-sulfur, bằng cách thay đổi các hợp chất trong cực âm của pin.

Mục tiêu của họ là làm chậm phản ứng hóa học tạo ra polysulfua khi sạc pin và tích trữ điện năng. Theo lý giải, phản ứng này lấy lưu huỳnh ra khỏi điện cực một cách hiệu quả, từ đó cho phép những viên pin trở nên rất giàu năng lượng và có thể tồn tại lâu hơn.

Khoa học tình cờ tìm ra loại
Nghiên cứu mới về pin lưu huỳnh có thể làm thay đổi “cuộc chơi” trong ngành năng lượng.

Trước đây, phản ứng hóa học này được gọi là “Lưu huỳnh pha gamma đơn” (monoclinic gamma-phase sulfur), nhưng chỉ từng được quan sát thấy trong phòng thí nghiệm ở nhiệt độ cao – lên tới 95 độ C.

Tuy nhiên trong thử nghiệm thực tế ở điều kiện thường, phản ứng này đã đạt kết quả bất ngờ, khi dừng hoàn toàn phản ứng tạo ra polysulfua. Nó hiệu quả đến mức các nhà khoa học đã sạc thử viên pin qua 4.000 chu kỳ mà không bị giảm dung lượng. Điều này có nghĩa là nó tồn tại lâu hơn ít nhất gấp đôi so với lithium-ion.

Dẫu vậy, giống như nhiều khám phá tình cờ khác, các nhà khoa học vẫn chưa hình dung được điều gì đã thực sự xảy ra. Tại sao pha hóa học này của lưu huỳnh lại xuất hiện ở nhiệt độ thường, và làm thế nào tái tạo lại nó?

Bởi vậy, vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu để trả lời những câu hỏi trên, cũng như để phát triển ý tưởng này trở thành một loại pin ổn định.

Nếu công nghệ này được áp dụng thành công, nó sẽ biến giấc mơ về một loại pin có trọng lượng nhẹ, dung lượng cao, tuổi thọ cao, mức giá rẻ, khiến các phương tiện chạy điện hoàn toàn có ưu thế so với các phương tiện dùng nhiên liệu hóa thạch thông thường.

Hơn thế nữa, Lithium và lưu huỳnh là những nguyên tố phổ biến trên Trái Đất. Do vậy sử dụng chúng trong pin điện sẽ giúp giảm đáng kể tác động môi trường trong quá trình khai thác cũng như đảm bảo chuỗi cung ứng trở nên  vững chắc hơn.

Hoahocngaynay.com

Nguồn: Dân Trí/www.freethink.com

The post Khoa học tình cờ tìm ra loại “pin kỳ diệu”, có thể thay đổi thế giới first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
https://hoahocngaynay.com/khoa-hoc-tinh-co-tim-ra-loai-pin-ky-dieu-co-the-thay-doi-the-gioi.html/feed 0
Mỹ trở thành nhà xuất khẩu khí đốt hàng đầu thế giới https://hoahocngaynay.com/my-tro-thanh-nha-xuat-khau-khi-dot-hang-dau-the-gioi.html https://hoahocngaynay.com/my-tro-thanh-nha-xuat-khau-khi-dot-hang-dau-the-gioi.html#respond Fri, 07 Jan 2022 01:01:38 +0000 https://hoahocngaynay.com/?p=14649 Khủng hoảng năng lượng ở châu Âu và Trung Quốc khiến nhu cầu đối với các lô hàng của Mỹ tăng vọt, giúp Mỹ trở thành nhà xuất khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) hàng đầu thế giới....

The post Mỹ trở thành nhà xuất khẩu khí đốt hàng đầu thế giới first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
Khủng hoảng năng lượng ở châu Âu và Trung Quốc khiến nhu cầu đối với các lô hàng của Mỹ tăng vọt, giúp Mỹ trở thành nhà xuất khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) hàng đầu thế giới. Theo dữ liệu của hãng dịch vụ thông tin hàng hóa ICIS LNG Edge, xuất khẩu khí đốt của Mỹ đạt 7,7 triệu tấn trong tháng 12-2021. Đây cũng là lần đầu tiên Mỹ vượt xa các nước xuất khẩu đối thủ là Qatar và Úc.

Mỹ trở thành nhà xuất khẩu khí đốt hàng đầu thế giới
Tàu chở khí hóa lỏng đang chuẩn bị “xuống hàng”. Giá giao hàng ngay tại cảng châu Á cao hơn giá ở Mỹ gần 6 lần. Ảnh: Reuters

Mỹ bắt đầu xuất lô hàng LNG đầu tiên năm 2016 và vươn lên trở thành nhà xuất khẩu hàng đầu thế giới chỉ trong sáu năm. Cuộc cách mạng khí đá phiến đã thúc đẩy sản xuất trong nước và giúp Mỹ thành thế lực mới trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo dự báo từ ICIS và Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Mỹ sẽ duy trì vị trí nhà xuất khẩu số 1 thế giới trong suốt năm 2022 này. Nhu cầu khí đốt dự kiến ​​sẽ vẫn ở mức cao ở châu Âu vốn đang lo ngại về nguồn cung LNG từ Nga có thể bị cắt đột ngột khi sự căng thẳng biên giới Nga – Ukraine leo thang.

Giá khí đốt ở châu Âu tăng lên mức kỷ lục mới vào cuối tháng 12 khi niềm tin vào việc giao hàng của Nga suy yếu và tranh cãi xoay quanh đường ống Nord Stream 2 có thể đưa khí đốt trực tiếp từ Nga đến Đức. Liên minh châu Âu (EU) nhận được khoảng 40% lượng LNG nhập khẩu từ Nga, phần lớn được bơm qua hệ thống đường ống xuyên lãnh thổ Ukraine.

Hãng tin Reuters nói giá bán buôn đã tăng trở lại hôm 5-1 khi dòng khí đốt trong đường ống từ Nga sang châu Âu bị đảo ngược trong 16 ngày liên tiếp.

Các nhà sản xuất Mỹ đã phản ứng bằng cách tăng cường vận chuyển LNG sang châu Âu, nơi giá hiện đang cao hơn ở Đông Á. Điều này cho thấy xuất khẩu LNG của Mỹ sẽ tiếp tục tăng trong năm 2022.

Nhà phân tích Alex Froley tại ICIS cho rằng: “Giá khí đốt giao ngay trên toàn cầu đã giảm trở lại so với mức cao kỷ lục vào giữa tháng 12, nhưng vẫn rất cao so với trước đây”. Froley cũng nói rằng số lượng khách ký hợp đồng dài hạn với các dự án khai thác mới tại Mỹ “gia tăng mạnh” trong những tháng gần đây.

Trong nhiều năm, EU đã cố gắng cắt giảm sự phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên của Nga. Tuy nhiên, một số quốc gia EU, đặc biệt là những quốc gia láng giềng vẫn gần như hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn khí đốt từ Nga.

EIA dự báo năng lực xuất khẩu của Mỹ sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới. Ước tính công suất cao nhất là 11,6 tỉ feet khối mỗi ngày trong tháng 11-2021. Con số này sẽ tăng lên 13,9 tỉ feet khối mỗi ngày vào cuối năm 2022, tức gần 20% sau khi cơ sở hạ tầng cho xuất khẩu hoàn tất.

Tuy nhiên, các nhà sản xuất đối thủ cũng đang xây dựng cơ sở hạ tầng mới, với việc Qatar có kế hoạch nâng công suất LNG lên 126 triệu tấn mỗi năm, theo ICIS. Điều đó có thể sẽ cho phép Qatar giành lại danh hiệu nhà xuất khẩu hàng đầu từ Mỹ vào những năm cuối thập niên 2020.

Hoahocngaynay.com

Nguồn: TheSaigonTimes

The post Mỹ trở thành nhà xuất khẩu khí đốt hàng đầu thế giới first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
https://hoahocngaynay.com/my-tro-thanh-nha-xuat-khau-khi-dot-hang-dau-the-gioi.html/feed 0
Trung Quốc lập công ty khổng lồ về đất hiếm https://hoahocngaynay.com/trung-quoc-lap-cong-ty-khong-lo-ve-dat-hiem.html https://hoahocngaynay.com/trung-quoc-lap-cong-ty-khong-lo-ve-dat-hiem.html#respond Fri, 24 Dec 2021 15:44:25 +0000 https://hoahocngaynay.com/?p=14644 Trung Quốc sáp nhập một số công ty khai thác đất hiếm để củng cố quyền kiểm soát với ngành công nghiệp họ đã thống trị hàng thập kỷ. Theo tài liệu nộp lên sàn chứng khoán của China Minmetals...

The post Trung Quốc lập công ty khổng lồ về đất hiếm first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
Trung Quốc sáp nhập một số công ty khai thác đất hiếm để củng cố quyền kiểm soát với ngành công nghiệp họ đã thống trị hàng thập kỷ.

Theo tài liệu nộp lên sàn chứng khoán của China Minmetals Rare Earth Co, mảng khai khác đất hiếm của các công ty quốc doanh China Minmetals Corp, Aluminum Corp. of China và Ganzhou Rare Earth Group Co. sẽ được sáp nhập. CCTV cho biết công ty mới sẽ có tên China Rare-Earths Group (Tập đoàn Đất hiếm Trung Quốc), nhằm tăng tốc khai thác ở miền Nam.

Hồi tháng 9, Bloomberg đưa tin Trung Quốc lên kế hoạch tạo ra 2 gã khổng lồ, một ở miền Bắc và một ở miền Nam. Trung Quốc hiện kiểm soát phần lớn sản lượng đất hiếm được khai thác trên thế giới. Đất hiếm gồm 17 nguyên tố, được sử dụng trong mọi sản phẩm, từ smartphone đến máy bay chiến đấu.

Động thái này nhằm phân phối tài nguyên tốt hơn, hiện thực hóa phát triển xanh và nâng cấp quá trình xử lý đất hiếm, CCTV cho biết. Ủy ban Quản lý và Giám sát Tài sản Quốc gia sẽ nắm 31,21% cổ phần trong công ty mới. Chinalco, China Minmetals và Ganzhou Rare Earth Group sẽ nắm mỗi bên 20,33%.

“Đây là một phần kế hoạch tái định vị ngành công nghiệp này của Trung Quốc nhằm hỗ trợ chuỗi cung ứng cho quá trình điện khí hóa trong những năm tới. Nó cũng là sự công nhận rằng chuỗi cung ứng là chìa khóa cho thành công trong thập kỷ tới”, Jim Litinsky – CEO MP Materials – công ty duy nhất của Mỹ sản xuất đất hiếm cho biết, “Đây là điều tuyệt vời cho cả ngành công nghiệp. Tôi nghĩ phương Tây đang ngày càng nhận ra họ cần một chuỗi cung ứng của riêng mình”.

Dù vậy, việc Trung Quốc thống trị ngành này đang ngày càng gây lo ngại. Đất hiếm trở thành tâm điểm chú ý năm 2019, khi Trung Quốc cân nhắc siết xuất khẩu trong cuộc chiến thương mại với Mỹ – nước phải nhập khẩu tới 80% đất hiếm từ Trung Quốc. Dù việc này cuối cùng không thành hiện thực, nó cũng cho thấy rủi ro khi quá phụ thuộc vào một quốc gia khác. Nhiều nền kinh tế phương Tây sau đó thông báo sẽ tăng tự chủ về đất hiếm.

Trước khi sáp nhập, Bắc Kinh đã tái cấu trúc ngành này và tạo ra 6 công ty được cấp phép hoạt động năm 2016. Chính phủ nước này hiện kiểm soát việc sản xuất, cấp quota hàng năm cho các công ty. Năm nay là 168.000 tấn.

Các nhà phân tích tại Pacific Securities dự báo Trung Quốc sẽ tăng hỗ trợ ngành này, nếu Bắc Kinh chọn cách hạn chế xuất khẩu sang Mỹ. Các biện pháp được áp dụng có thể là sáp nhập các công ty trong ngành, giảm sự phụ thuộc của ngành này vào thị trường quốc tế và khuyến khích sử dụng rộng rãi đất hiếm trong các sản phẩm công nghiệp.

“Mục tiêu của Trung Quốc là tạo ra 6 tập đoàn đất hiếm khổng lồ, trong đó có CSRE và Tập đoàn Đất hiếm Miền Bắc Trung Quốc, để củng cố ngành này và tạo ra tiếng nói lớn hơn trên thị trường thế giới”, các nhà phân tích tại Northeast Securities cho biết trong báo cáo tháng trước.

Giá đất hiếm năm nay tăng vọt do nhu cầu vượt quá nguồn cung. Việc thiếu hụt điện càng khiến quá trình sản xuất gián đoạn. Giá cả hàng hóa tăng nói chung cũng kéo chi phí sản xuất lên cao.

Sáu công ty sản xuất thống trị

Khai thác đất hiếm tại mỏ Baiyun Obo (Nội Mông, Trung Quốc). Ảnh: Reuters

Khai thác đất hiếm tại mỏ Baiyun Obo (Nội Mông, Trung Quốc). Ảnh: Reuters

Năm 2016, Trung Quốc sáp nhập các công ty khai thác thành 6 tập đoàn lớn. Mỗi năm, Bắc Kinh chia định mức sản xuất cho các doanh nghiệp này, để quản lý tốt hơn và duy trì tính bền vững của tài nguyên chiến lược. Năm ngoái, họ được phép khai thác tổng cộng 120.000 tấn oxide đất hiếm. Năm 2017, con số này là 105.000 tấn.

Trung Quốc dự định hạn chế sản lượng khai thác trong nước dưới 140.000 tấn cho đến năm 2020, nhằm bảo tồn tài nguyên. Hoạt động nung chảy và phân tách cũng sẽ giảm một phần ba so với mức năm 2015, theo kế hoạch 5 năm được ngành này công bố năm 2016. Đây cũng là nỗ lực tăng gấp đôi biên lợi nhuận cho ngành, lên 12%.

Các mỏ đất hiếm tại Trung Quốc

Baiyun Obo nằm ở Nội Mông (Trung Quốc), vận hành bởi công ty China Northern Rare Earth, hiện là mỏ đất hiếm lớn nhất thế giới. Mỏ này chiếm tới 83% tổng trữ lượng của Trung Quốc, chủ yếu là đất hiếm nhẹ. Các mỏ ở Sơn Đông chiếm 8% trữ lượng, Tứ Xuyên chiếm 3%. Trữ lượng còn lại nằm ở các tỉnh miền Nam, chủ yếu là nguyên tố đất hiếm dạng trung bình đến nặng, theo số liệu của Hiệp hội Ngành đất hiếm Trung Quốc năm 2017.

Xuất nhập khẩu

Trung Quốc đạt thặng dư thương mại về đất hiếm nhóm nhẹ. Đây là sản phẩm họ xuất khẩu chủ yếu. Nhưng ngược lại, Trung Quốc phải nhập khẩu đất hiếm dạng trung bình đến nặng, để đáp ứng sự thiếu hụt trong nước, theo số liệu của SMM Information & Technology.

Chính phủ Trung Quốc không kiểm soát về số lượng hay chất lượng xuất khẩu. Các công ty chỉ cần đưa hợp đồng bán hàng để nhận giấy phép. Năm 2018, xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc tăng 3,6% lên 53.000 tấn, theo số liệu của Hải quan nước này. Xuất khẩu tăng dần đều kể từ năm 2013.

Tổng xuất khẩu đất hiếm và các sản phẩm từ đất hiếm, trong đó có nam châm vĩnh cửu, tăng 65,4% lên hơn 95.500 tấn năm ngoái. Trong đó, 20% là sang Mỹ. Khoảng 80% đất hiếm nhập khẩu vào Mỹ là từ Trung Quốc.

Trong khi đó, nhập khẩu đất hiếm của Trung Quốc cũng tăng gấp đôi lên gần 70.000 tấn năm ngoái.

Khai thác trái phép

Nhờ các chiến dịch truy quét của chính phủ Trung Quốc, hoạt động khai thác và sản xuất trái phép đất hiếm đã giảm đáng kể trong vài năm gần đây. Một báo cáo của Cục khảo sát Địa chất Mỹ cho biết năm ngoái Trung Quốc sản xuất 180.000 tấn oxide đất hiếm. Trong khi đó, hạn ngạch chính thức chỉ là 120.000 tấn.

Tiêu thụ sản phẩm

44% đất hiếm Trung Quốc được dùng trong nam châm vĩnh cửu. 10% sử dụng trong sản phẩm đánh bóng. 9% trong dầu mỏ và hóa dầu. Còn lại dùng trong máy luyện kim, thủy tinh, chất xúc tác và chiếu sáng.

Thiếu hụt nguồn cung nội địa

Nam châm vĩnh cửu dùng trong xe chạy nhiên liệu mới đang đẩy nhu cầu đất hiếm lên cao, khiến Trung Quốc ngày càng phải dựa vào nhập khẩu, trong bối cảnh sản xuất trong nước bị hạn chế.

Xem thêm:

Ảnh hưởng của đất hiếm đối với cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung

Đầu năm nay, chính phủ Trung Quốc công bố định mức khai thác giai đoạn một là 60.000 tấn, giảm so với 73.500 tấn năm ngoái. Định mức giai đoạn sẽ được công bố trong tháng này.

Dù vậy, định mức ban đầu được đánh giá khá thấp, dù tổng nhu cầu tại Trung Quốc đã lên 180.000 tấn. Hồi tháng 3, Chen Zhanheng – Phó tổng thư ký Hiệp hội Ngành đất hiếm Trung Quốc cho rằng việc này có thể khiến Trung Quốc phải tăng nhập khẩu.

Hoahocngaynay.com

Nguồn: VnExpress/Bloomberg

The post Trung Quốc lập công ty khổng lồ về đất hiếm first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
https://hoahocngaynay.com/trung-quoc-lap-cong-ty-khong-lo-ve-dat-hiem.html/feed 0
Coban: ứng dụng của “vàng xanh” trong ngành công nghiệp https://hoahocngaynay.com/coban-ung-dung-cua-vang-xanh-trong-nganh-cong-nghiep.html https://hoahocngaynay.com/coban-ung-dung-cua-vang-xanh-trong-nganh-cong-nghiep.html#respond Thu, 23 Dec 2021 06:06:35 +0000 https://hoahocngaynay.com/?p=14637 Coban là kim loại được sử dụng rất nhiều trong các ngành công nghệ hiện đại và tương lai. Coban là gì? Coban là một kim loại có từ tính màu trắng xanh, thường được tìm thấy ở dạng hợp...

The post Coban: ứng dụng của “vàng xanh” trong ngành công nghiệp first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
Coban là kim loại được sử dụng rất nhiều trong các ngành công nghệ hiện đại và tương lai.

Coban: ứng dụng của

Coban là gì?

Coban là một kim loại có từ tính màu trắng xanh, thường được tìm thấy ở dạng hợp chất trong lớp vỏ trái đất và thu được khi khai thác niken, chì, bạc, đồng và sắt. Tên gọi Coban (cobalt) có xuất xứ từ tiếng Đức kobalt hoặc kobold, nghĩa là linh hồn của quỷ dữ. Theo một số phỏng đoán, tên này do những người thợ mỏ đặt ra vì quặng coban luôn chứa arsennic, một chất cực độc dễ bay hơi gây chết người và gây dị tật bẩm sinh. Một vài nguồn khác cho rằng tên gọi có xuất xứ từ tiếng Hy Lạp kobalos, nghĩa là “mỏ”.

Giống niken, coban chỉ được tìm thấy ở dạng hợp chất của sắt. Coban nguyên chất được tạo ra bằng cách nấu chảy và tinh lọc để tạo ra một kim loại cứng, bóng màu xám bạc.

Coban đã được dùng từ xa xưa, có bằng chứng cho thấy người Ai Cập và Trung Quốc cổ đại đều đã tạo ra gốm sứ và thủy tinh có màu xanh nhờ vào khoáng chất chứa coban.

Coban: ứng dụng của
Coban thường chỉ được tìm thấy dưới dạng hợp chất.

Thời hiện đại, coban còn có ứng dụng to lớn hơn gấp nhiều lần. Một số ứng dụng chính của coban là làm hợp kim kim loại, mạ điện và làm pin sạc. Cụ thể, các siêu hợp kim có độ bền cao thường có chứa một ít coban. Tính ổn định nhiệt độ của hợp kim này được ứng dụng làm tuabin cho động cơ phản lực. Ngoài ra, hợp kim có thành phần coban còn chống ăn mòn cả vật lý và hóa học tương tự như titanium.

Hợp kim Alnico (nhôm, niken, cobalt, sắt) có thể dùng để chế tạo kim nâm châm la bàn, máy trợ thính, micro. Hợp kim coban và bạch kim được dùng làm đồ trang sức dễ gia công, màu sắc đẹp, nhẹ. Một vài loại thép cũng cho thêm coban để tăng chịu nhiệt và chống mài mòn.

Một ứng dụng rất quan trọng của coban là pin lithium-ion, loại pin có thể sạc lại. Đây là loại pin thường sử dụng trong xe điện, thiết bị điện tử, quân sự, hàng không. Loại pin này đặc biệt phổ biến trong đời sống của người dân và chính là loại pin được sử dụng trong hầu hết các loại điện thoại thông minh hiện nay. Các cải tiến gần đây khiến pin lithium-ion có tuổi thọ cao, an toàn, sạc nhanh…

Coban còn là chất xúc tác không thể thay thế trong phản ứng tạo polyme và sản xuất nhựa polyester.

Khai thác coban ở Việt Nam

Theo dữ liệu của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS), từ năm 2013 đến năm 2016 Việt Nam khai thác coban với số lượng từ 25 tấn (năm 2013) và cao nhất là 277 tấn (năm 2015), trung bình cả giai đoạn ước tính khai thác đạt 165 tấn/năm. Mức khai thác coban trung bình của thế giới dựa trên 22 quốc gia là 5.102 tấn.

Tuy nhiên, cần lưu ý không có nhiều quốc gia trên thế giới khai thác coban. Do đó, Việt Nam vẫn luôn có mặt trong danh sách 20 quốc gia khai thác coban trên thế giới. Với tiềm năng khoáng sản lớn, Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để phát triển trong ngành này.

Coban: ứng dụng của

Sản lượng coban khai thác ở Việt Nam. Số liệu: USGS

Nếu đầu tư tốt, coban hứa hẹn sẽ mang lại cho Việt Nam nguồn lợi kinh tế khổng lồ. Vào năm 2018, giá của coban đã lên đến 100.000 USD/tấn, cao nhất lịch sử do nhu cầu gia tăng xe điện như Tesla, VW, BMW, BASF, Glencore.

Đợt đại dịch đã khiến giá coban sụt giảm nghiêm trọng, tới tháng 01/2021, giá coban đã giảm 45% xuống còn 33.000 USD/tấn thị trường giảm sút nhu cầu. Coban được xem là kim loại quan trọng với các nước tiên tiến như Mỹ, Nhật, Châu Âu, Hàn Quốc.

Theo cập nhật mới nhất, đợt giảm giá này không kéo dài lâu. Trái lại, sự phục hồi sau đại dịch đã kéo giá coban tăng vọt trở lại trong thời gian chưa đầy 1 năm, tăng từ 31.000 USD/tấn lên tới 70.000 USD/tấn, tương đương tăng 125% trong 12 tháng.

Coban: ứng dụng của
Giá coban thế giới tăng mạnh trong 12 tháng qua.

Alice Yu, nhà phân tích của công ty dịch vụ thông tin tài chính S&P Global Market Intelligence (Mỹ), thị trường coban đang phải hứng chịu vấn đề lớn do sự gián đoạn chuỗi cung ứng ở Nam Phi – nơi cung cấp phần lớn coban xuất khẩu cho toàn cầu. Biến thể Omicron có nguy cơ làm trầm trọng thêm các thách thức về logistics và có thể trì hoãn thời điểm giá coban điều chỉnh.

Nhu cầu đối với các kim loại như lithium, coban và niken, được dùng để sản xuất pin, đang trong giai đoạn bùng nổ chưa từng có khi toàn cầu đang hướng tới một tương lai xanh hơn. Giá lithium cũng tăng hơn gấp 3 lần trong năm nay, đạt mức cao kỷ lục.

Do đó, việc nắm bắt xu hướng khai thác các kim loại như coban sẽ giúp Việt Nam đảm bảo một nguồn lợi kinh tế lớn, giúp đáp ứng nhu cầu sử dụng coban trong các lĩnh vực công nghệ cao và năng lượng xanh của tương lai.

Hoahocngaynay.com

Nguồn: Doanh nghiệp và Tiếp thị

The post Coban: ứng dụng của “vàng xanh” trong ngành công nghiệp first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
https://hoahocngaynay.com/coban-ung-dung-cua-vang-xanh-trong-nganh-cong-nghiep.html/feed 0
Mật ong: siêu thực phẩm và dược phẩm tự nhiên https://hoahocngaynay.com/mat-ong-sieu-thuc-pham-va-duoc-pham-tu-nhien.html https://hoahocngaynay.com/mat-ong-sieu-thuc-pham-va-duoc-pham-tu-nhien.html#respond Mon, 20 Dec 2021 05:33:45 +0000 https://hoahocngaynay.com/?p=14629 Từ chất giải độc thuốc trừ sâu đến chất kéo dài tuổi thọ, những lợi ích có trong mật ngọt của bầy ong lớn hơn nhiều so với chức năng đơn giản tự nuôi sống loài côn trùng cần cù...

The post Mật ong: siêu thực phẩm và dược phẩm tự nhiên first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>

Từ chất giải độc thuốc trừ sâu đến chất kéo dài tuổi thọ, những lợi ích có trong mật ngọt của bầy ong lớn hơn nhiều so với chức năng đơn giản tự nuôi sống loài côn trùng cần cù này.

Việc ong biết rõ về mật không có gì là ngạc nhiên. Chúng không chỉ làm ra mật, chúng còn tiêu thụ mật, và tiêu thụ một cách khá tinh vi.

Chẳng hạn như nếu đưa cho một con ong bệnh các loại mật khác nhau, nó sẽ chọn loại mật giúp kháng bệnh tốt nhất.

Con người có rất nhiều điều phải học về các sắc thái dinh dưỡng của mật ong.

Chỉ vài thập kỷ trước, hầu hết danh sách ‘thực phẩm chức năng’ – những thứ đem lại lợi ích sức khỏe ngoài dinh dưỡng cơ bản – không hề đề cập đến nó, nhà côn trùng học May Berenbaum, thuộc Đại học Illinois tại Urbana-Champaign, cho biết. “Ngay cả những người nuôi ong – và chắc chắn là các nhà ong học – cũng xem nó không khác hơn nước đường.”

Kể từ đó, khối lượng lớn các nghiên cứu đã cho thấy mật ong chứa đầy các hóa chất từ cây cỏ vốn ảnh hưởng đến sức khỏe của ong mật.

Các thành phần trong mật có thể giúp ong sống lâu hơn, tăng cường khả năng chịu đựng các điều kiện khắc nghiệt như lạnh dữ dội và tăng cường khả năng chống chọi nhiễm bệnh và chữa lành vết thương.

Các phát hiện này gợi mở cách giúp đỡ loài ong, vốn đã bị tác động nặng nề do ký sinh trùng, đối mặt với thuốc trừ sâu và mất môi trường sống trong những năm gần đây.

Ong biết lấy mật từ khi nào?

“Đó chỉ là chất liệu đáng chú ý, và tôi nghĩ mọi người có thể vẫn không trân trọng nó,” Berenbaum nói.

Mật ong là món ngon ngọt khi phết lên lát bánh mì nướng hoặc đem pha trà, nhưng mật ong có giá trị hơn nhiều so với chức năng tạo ngọt.

Chắc chắn, thứ chất lỏng sền sệt chủ yếu là đường, mà các ong sử dụng để nuôi thân, nhưng nó cũng chứa enzyme, vitamin, khoáng chất và phân tử hữu cơ vốn làm cho mỗi loại mật đều độc đáo và đem đến một loạt các lợi ích sức khỏe cho ong.

Nhiều loài côn trùng có thể làm ra mật – ong vò vẽ, ong không chích, thậm chí cả ong bắp cày – nhưng chỉ có ong mật mới làm ra đủ mật để dự trữ. Khả năng này không phải là dễ dàng có được; Nó phải trải qua hàng triệu năm tiến hóa.

Mật ong: siêu thực phẩm và dược phẩm tự nhiên

Nguồn hình: Getty Images

Ong mật tách ra khỏi ong bắp cày khoảng 120 triệu năm trước, vào thời điểm cao trào tiến hóa và lan rộng của cây cỏ có hoa.

Sự đa dạng hoa cỏ này – cùng với sự thay đổi trong hành vi của ong khi nuôi ấu trùng ong bằng phấn hoa thay vì côn trùng – đã thúc đẩy sự tiến hóa của khoảng 20.000 loài ong được biết đến ngày nay.

Trở thành chuyên gia sản xuất mật đòi hỏi thêm một vài thủ thuật hành vi và hóa học.

Ong bắt đầu thêm một chút mật hoa vào phấn hoa, và nhào nặn chúng thành các miếng dễ vận chuyển hơn. Chúng cũng hình thành các tuyến tiết sáp, vốn tạo ra cách lưu giữ mật hoa lỏng và phấn hoa cứng riêng rẽ.

Vật liệu xây dựng linh hoạt

“Sáp cho phép tạo ra một vật liệu xây dựng rất linh hoạt,” Christina Grozinger, nhà côn trùng học tại Đại học bang Penn, vốn nghiên cứu các cơ chế tạo ra hành vi xã hội và sức khỏe của ong, cho biết.

Khi xây tổ ong, ong mật nặn sáp thành hình lục giác, hóa ra là hình dạng hiệu quả nhất để lưu trữ, vì hình lục giác đan chặt vào nhau. “Đó là kỳ công kỹ thuật,” Grozinger nói.

Xây dựng những tế bào nhỏ, đồng nhất có một lợi thế khác: diện tích bề mặt lớn hơn có nghĩa là nước bay hơi nhanh hơn và ít nước hơn có nghĩa là vi khuẩn sinh trưởng ít hơn.

Quá trình làm ra mật để lấp đầy các ô đó bắt đầu ngay khi ong đi săn hút mật hoa lên. Mặc dù nhìn giống như là nó đang ăn mật, chất đường đó rốt cuộc không đến dạ dày nó, ít nhất là không theo nghĩa truyền thống. Nó giữ mật trong dạ dày mật ong, nơi mật trộn lẫn với nhiều enzyme khác nhau.

Một trong những enzyme đầu tiên kích hoạt là invertase, vốn tách đôi phân tử sucrose của mật hoa, đem lại glucose và fructose đơn (thật kỳ lạ, nghiên cứu cho thấy ong không có gene để tạo ra enzyme cắt sucrose này – một vi khuẩn sống trong ruột ong có thể tạo ra nó).

Khi trở về tổ, ong mật nôn ra lượng mật nó chở về cho những con ong đầu tiên trong dây chuyền. Đường đi từ miệng đến miệng sau đó giảm lượng nước và tạo ra thêm nhiều enzyme, quy trình tiếp tục phân hủy mật hoa và ngăn chặn vi khuẩn phát triển.

Mật ong: siêu thực phẩm và dược phẩm tự nhiên
Hình lúc lăng là lý tưởng nhất cho việc cất trữ các thứ. Nguồn: Getty Images

Tiếp đó, những con ong đưa hỗn hợp này vào một ô ở trong tổ, sau đó làm cho nước bay hơi nhiều hơn bằng cách đập cánh.

Một enzyme khác – glucose oxidase – đi vào hoạt động giúp chuyển đổi một lượng glucose thành axit gluconic vốn giúp bảo quản mật.

Phản ứng hóa học cũng làm giảm độ pH – tăng độ axit – và tạo ra hydrogen peroxide, vốn ngăn vi khuẩn phát triển nhưng ở nồng độ cao có thể trở thành độc hại.

Còn những enzyme khác nữa, có thể là do phấn hoa và nấm men đưa vào, phá vỡ một số peroxide, giữ nồng độ của nó trong tầm kiểm soát.

Cuối cùng, các ô trong tổ đã sẵn sàng để phủ sáp lên. Những con ong ‘vú em’ sẽ cho các con ong khác trong tổ ăn mật đã chế biến và phần mật còn lại sẽ được lưu giữ, để dành cho những ngày mưa, lạnh.

Thuốc ngọt

Mật hoa là thứ đưa Berenbaum đến với mật ong, mối quan tâm lần đầu tiên thịnh hành vào giữa thập niên 1990.

Bà biết trong mật hoa có pha trộn hóa chất thực vật: các hợp chất ngăn ngừa sâu bệnh và giúp thực vật tăng trưởng và trao đổi chất.

Bà có linh cảm những hóa chất thực vật này ở đó để được mang theo khi ong biến mật hoa thành mật ong. Và nếu vậy, bà muốn biết chúng có công dụng gì cho ong.

Vì vậy, Berenbaum bắt đầu tìm hiểu sự đa dạng hóa chất trong mật ong.

Vào năm 1998, nhóm của bà phát hiện rằng các loại mật ong khác nhau có các mức độ chất chống oxy hóa khác nhau tùy thuộc vào mật đó lấy từ hoa nào.

“Điều đó khơi gợi sự quan tâm của tôi,” bà nói. Nhóm của bà sau đó phát hiện rằng những con ong mật được cho ăn nước đường trộn với hai hóa chất thực vật mật ong – axit p-coumaric và chất chống oxy hóa mạnh quercetin – chống chọi được thuốc trừ sâu tốt hơn so với những con ong chỉ được tiếp nước đường.

Ngoài ra, những con ong được tiếp nước có hóa chất thực vật sống lâu hơn những con khác, bà và các đồng nghiệp đã báo cáo phát hiện trên tạp chí Insects vào năm 2017.

Các nghiên cứu khác đã phát hiện tác dụng của các hóa chất thực vật bổ trợ trong mật ong.

Axit abscisic củng cố phản ứng miễn dịch của ong, cải thiện thời gian chữa lành vết thương và khả năng chịu lạnh, theo kết quả nghiên cứu.

Các hóa chất thực vật khác bào mòn tác động của ký sinh trùng, một trong những nguyên nhân chính làm ong mật suy giảm: chẳng hạn cho ong mật nhiễm nấm một loại si rô có thymol, một hóa chất từ cây húng tây, giúp giảm hơn một nửa lượng bào tử nấm.

Hóa chất thực vật thậm chí còn được chứng tỏ là ức chế vi khuẩn gây ra bệnh thối ấu trùng u và Mỹ, riêng căn bệnh ở Mỹ rất tàn hại và lây lan mạnh mà đốt cháy toàn bộ tổ là cách làm được khuyến khích để ngăn bệnh lây lan.

Một số hóa chất thực vật dường như phát huy tác dụng bằng cách tăng cường hoạt động của các gene liên quan đến giải độc và miễn dịch.

Ví dụ, khi ong được tiếp hóa chất mật hoa như anabasine, thì một gene chịu trách nhiệm tạo protein kháng khuẩn sẽ tăng cường sản xuất, một nhóm nghiên cứu cho biết trên Tạp chí Côn trùng học Kinh tế vào năm 2017.

Và hóa chất thực vật có thể bảo vệ sức khỏe bằng cách giữ cho cộng đồng vi sinh vật sống bên trong và trên cơ thể ong được thỏa mãn: đó là hệ vi sinh của ong.

Caffeine, axit gallic, axit p-coumaric và kaempferol đều tăng cường sự đa dạng và số lượng vi khuẩn đường ruột của ong mật, các nhà nghiên cứu cho biết năm ngoái trên Tạp chí Vi sinh ứng dụng.

Hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh ở ong mật có liên quan đến tần suất nhiễm ký sinh ít hơn.

Ong mật thậm chí còn chọn loại mật giúp cải thiện sức khỏe khi chúng bị bệnh.

Nhà côn trùng học Silvio Erler và nhóm của ông đưa cho những con ong nhiễm ký sinh trùng bốn loại mật ong.

“Chúng tôi chỉ là cho chúng lựa chọn,” ông Erler, hiện đang công tác ở Viện Julius Kühn ở Đức, nói.

Những con ong bệnh thích mật hướng dương, vốn cũng là loại thuốc tốt nhất cho căn bệnh này và có hoạt tính kháng sinh cao nhất, nhóm nghiên cứu cho biết trong Tạp chí Sinh thái hành vi và Sinh học xã hội.

Ong mật tự chữa lành?

Mặc dù mật ong giúp tăng cường khả năng miễn dịch và các lợi ích sức khỏe khác, nhưng đàn ong vẫn gặp chuyện.

Những người nuôi ong ở Mỹ đã mất 45% đàn ong từ tháng 4/2020 đến tháng 4/2021, năm tồi tệ thứ hai kể từ khi tổ chức phi lợi nhuận Bee Informed Partnership bắt đầu khảo sát vào năm 2006.

Mặc dù những người nuôi ong thường để lại một ít mật trong tổ, có sự đa dạng mật ong dường như có ý nghĩa: nghiên cứu cho thấy các loại mật ong khác nhau, xuất phát từ những con ong tìm mật trên hoa dương hòe (black locust tree flowers), hoa hướng dương hoặc nhiều loại hoa, ngăn chặn được các loại vi khuẩn khác nhau.

Erler so sánh sự đa dạng này như là một nhà thuốc. “Chúng ta đi mua thuốc… Và nói tôi cần mua thuốc này để chữa nhức đầu và thuốc kia để trị đau bao tử. Và ở nhà thuốc, chúng ta có tất cả những loại thuốc này.”

Nhưng ong chỉ có thể tạo dựng được nhà thuốc của chúng nếu có đúng loại hoa – không chỉ về số lượng và sự đa dạng, mà phải trong suốt mùa sinh trưởng, Berenbaum, đồng tác giả đánh giá tổng quan về tác động của mật đối với sức khỏe của ong trong Đánh giá côn trùng học hàng năm 2021, nói.

Các cánh đồng rộng lớn nơi ong được đưa đến mỗi năm để thụ phấn cho các nông sản chủ lực như hạnh nhân, táo, bí ngô và lê, đang thiếu vắng sự đa dạng sinh học.

Cải thiện đa dạng hoa giúp ong khỏe mạnh hơn, Arathi Seshadri, nhà côn trùng học tại Phòng thí nghiệm sức khỏe ong mật của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ ở Davis, California, nói.

USDA khuyến khích các chủ đất chuyển đổi một phần đất trồng trọt thành vùng hoang dã qua Chương trình Bảo tồn. “Nông nghiệp phải được tiếp tục,” Seshadri nói. “Nhưng nó cũng phải duy trì các loài thụ phấn.”

Việc có nguồn dinh dưỡng tốt hơn sẽ không giải quyết được tất cả các vấn đề ong đối mặt. Nhưng đảm bảo rằng ong mật có tủ thuốc riêng có thể là điều có ích, Erler nói. Những người nuôi ong, ông gợi ý, có thể để lại trong tổ một phần mật lấy từ nhiều loại hoa để ong có một hiệu thuốc đầy đủ quanh năm.

Và Berenbaum, vốn bắt đầu tìm hiểu nhiều năm trước vì bà không nghĩ mật ong được coi trọng nghiên cứu đầy đủ, nói rằng kiến thức tích lũy là bước đi đúng hướng.

Hoahocngaynay.com

Nguồn: BBC

The post Mật ong: siêu thực phẩm và dược phẩm tự nhiên first appeared on HÓA HỌC NGÀY NAY.

]]>
https://hoahocngaynay.com/mat-ong-sieu-thuc-pham-va-duoc-pham-tu-nhien.html/feed 0